ΘΕΟΤΗΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η θεότης (ἡ) σημαίνει «θεϊκή φύση, θεότητα». Είναι ένα αφηρημένο ουσιαστικό που δηλώνει την ποιότητα ή την κατάσταση του να είναι κανείς θεός ή θεϊκός. Διαφέρει από το «θεῖον» (ουδέτερο επίθετο που χρησιμοποιείται ως ουσιαστικό) το οποίο μπορεί να αναφέρεται σε οτιδήποτε θεϊκό ή στον κόσμο των θεών γενικά, ενώ η θεότης εστιάζει στην εγγενή ουσία της θεότητας.

Στην κλασική ελληνική φιλοσοφία, η θεότης χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ανώτερη, αιώνια και αμετάβλητη φύση των θεών ή των ιδεών. Για παράδειγμα, στον Πλάτωνα, η θεότης μπορεί να συνδεθεί με την τελειότητα και την αλήθεια των Ιδεών. Δεν αναφέρεται σε έναν συγκεκριμένο θεό, αλλά στην ίδια την ιδιότητα που καθιστά κάτι θεϊκό.

Στην Καινή Διαθήκη, η λέξη αποκτά ιδιαίτερη θεολογική σημασία. Ο Απόστολος Παύλος τη χρησιμοποιεί δύο φορές: στην Προς Ρωμαίους 1:20 («ἡ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης») και στην Προς Κολοσσαείς 2:9 («ὅτι ἐν αὐτῷ κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς»). Στα χωρία αυτά, η θεότης δηλώνει την πλήρη, ουσιαστική και αδιαίρετη θεία φύση, όχι απλώς μια θεϊκή ιδιότητα ή δύναμη, αλλά την ίδια την πληρότητα της Θεότητας που κατοικεί στον Χριστό.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Θεϊκή φύση, θεία ουσία — Η εγγενής φύση ή η ουσία του θείου, όπως στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, όπου αναφέρεται στην αιώνια και αμετάβλητη ποιότητα των θεών ή των ανώτερων όντων.
2. Θεότητα, το σύνολο των ιδιοτήτων του Θεού — Η πλήρης έκταση των χαρακτηριστικών και των ιδιοτήτων που συνιστούν το θείο, όπως στην Καινή Διαθήκη (Κολ. 2:9), όπου δηλώνει την πληρότητα της θείας ουσίας.
3. Θεία δύναμη ή εξουσία — Η δύναμη και η κυριαρχία που ανήκει στο θείο, όπως υποδηλώνεται στην Προς Ρωμαίους 1:20, όπου η «αΐδιος δύναμις» συνδέεται με τη θεότης.
4. Θεία ιδιότητα ή ιδιότητα — Μια συγκεκριμένη ιδιότητα που χαρακτηρίζει το θείο, όπως η αγιότητα, η παντοδυναμία ή η πανσοφία.
5. Η κατάσταση του να είναι κανείς θεϊκός — Η ιδιότητα ή η κατάσταση ύπαρξης ως θεός ή ως μέρος του θείου, σε αντιδιαστολή με το ανθρώπινο ή το υλικό.
6. Οι θεοί (σπάνια, στον πληθυντικό) — Σε ορισμένες σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στον πληθυντικό για να αναφερθεί στο σύνολο των θεών, αν και αυτή η χρήση είναι πολύ λιγότερο συχνή από το «θεοί».

Οικογένεια Λέξεων

θε- (ρίζα *dhes-)

Η ρίζα θε- προέρχεται από την πρωτο-ινδοευρωπαϊκή ρίζα *dhes-, η οποία συνδέεται με την έννοια του «θέτω, τοποθετώ, καθορίζω» και, κατ' επέκταση, με κάτι που είναι «τεθειμένο» ή «ξεχωρισμένο», δηλαδή ιερό. Αυτή η ρίζα αποτελεί τη βάση για μια εκτεταμένη οικογένεια λέξεων στην ελληνική γλώσσα που περιστρέφονται γύρω από την ιδέα του θείου, της θεότητας και των σχετικών εννοιών. Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια διαφορετική πτυχή αυτής της θεμελιώδους έννοιας, από το ίδιο το θεϊκό ον μέχρι τις ιδιότητες, τις ενέργειες και τις εκφάνσεις του.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν τη χρήση και τη σημασία της θεότης:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΘΕΟΤΗΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG), 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Plato — Timaeus, edited by J. Burnet. Oxford: Clarendon Press, 1902.
• Aristotle — Metaphysics, edited by W. D. Ross. Oxford: Clarendon Press, 1924.
• Apostle Paul — Epistle to the Romans and Epistle to the Colossians, as found in the Novum Testamentum Graece (NA28).
• Lampe, G. W. H. — A Patristic Greek Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1961.
• Preus, A. — Platonic Theology: The Middle Academy to Plotinus. Cambridge: Cambridge University Press, 2015.
• Lossky, V. — The Mystical Theology of the Eastern Church. Crestwood, NY: St Vladimir's Seminary Press, 1976.