ΤΡΑΓΩΙΔΙΑ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η τραγῳδία (ἡ) είναι αρχικά «τραγούδι του τράγου», πιθανώς συνδεδεμένο με τις τελετές προς τιμήν του Διονύσου, όπου ένας τράγος θυσιαζόταν ή δινόταν ως έπαθλο. Από αυτή την τελετουργική αρχή, η λέξη εξελίχθηκε για να περιγράψει ένα συγκεκριμένο είδος δραματικής ποίησης, το οποίο χαρακτηρίζεται από σοβαρότητα, υψηλό ύφος και συνήθως ένα οδυνηρό ή καταστροφικό τέλος για τον πρωταγωνιστή.

Η τραγωδία, ως θεατρικό είδος, αναπτύχθηκε στην Αρχαία Ελλάδα, κυρίως στην Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ., με κορυφαίους εκπροσώπους τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή και τον Ευριπίδη. Ο Αριστοτέλης, στο έργο του «Περί Ποιητικής», όρισε την τραγωδία ως «μίμησιν πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας, μέγεθος ἐχούσης, ἡδυσμένῳ λόγῳ, χωρὶς ἑκάστου τῶν εἰδῶν ἐν τοῖς μορίοις, δρώντων καὶ οὐ δι’ ἀπαγγελίας, δι’ ἐλέου καὶ φόβου περαίνουσα τὴν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν». Αυτός ο ορισμός υπογραμμίζει την κάθαρση ως τον τελικό σκοπό της τραγωδίας, μια συναισθηματική εκτόνωση που επιτυγχάνεται μέσω του ελέους και του φόβου.

Πέρα από την κυριολεκτική της σημασία ως θεατρικό έργο, η τραγωδία απέκτησε και μεταφορική χρήση, περιγράφοντας κάθε δυστυχές ή καταστροφικό γεγονός, μια σειρά από ατυχίες που οδηγούν σε οδυνηρό τέλος. Αυτή η μεταφορική χρήση είναι κοινή και στη σύγχρονη γλώσσα, διατηρώντας την αρχική έννοια του αναπόφευκτου και του τραγικού πεπρωμένου.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Τραγούδι του τράγου, τελετουργικός ύμνος — Η αρχική, τελετουργική σημασία, συνδεδεμένη με τις διονυσιακές λατρείες και τις θυσίες τράγων.
2. Δραματικό είδος — Το θεατρικό είδος που αναπτύχθηκε στην αρχαία Ελλάδα, με σοβαρό θέμα και οδυνηρό τέλος, σε αντιδιαστολή με την κωμωδία.
3. Συγκεκριμένο τραγικό έργο — Η ίδια η παράσταση ή το κείμενο ενός τραγικού δράματος, π.χ. «οι τραγωδίες του Αισχύλου».
4. Τραγική τέχνη, δραματική ποίηση — Η τέχνη της συγγραφής και της παράστασης τραγωδιών, ως σύνολο.
5. Δυστυχές, καταστροφικό γεγονός — Μεταφορική χρήση για μια σειρά από ατυχίες ή μια μεγάλη συμφορά που οδηγεί σε οδυνηρό αποτέλεσμα.
6. Υψηλό, σοβαρό ύφος — Η ποιότητα του τραγικού, το ύφος που αρμόζει σε σοβαρά και σημαντικά θέματα.

Οικογένεια Λέξεων

τραγο- + ᾠδ- (από τράγος και ἀείδω)

Η ρίζα της τραγωδίας είναι σύνθετη, προερχόμενη από δύο αυτόνομες αρχαιοελληνικές ρίζες: την «τραγο-» (από τον τράγο) και την «ᾠδ-» (από το ρήμα ἀείδω, «τραγουδώ»). Αυτή η σύνθεση υποδηλώνει την αρχική, τελετουργική φύση του είδους, όπου το τραγούδι και ο τράγος (είτε ως σύμβολο, είτε ως θυσία, είτε ως έπαθλο) ήταν κεντρικά στοιχεία στις διονυσιακές λατρείες. Η οικογένεια λέξεων που προκύπτει αναδεικνύει τόσο την ζωική πηγή όσο και την καλλιτεχνική έκφραση, καθώς και τα παράγωγα που περιγράφουν το ίδιο το δράμα και τους συντελεστές του.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία που αναδεικνύουν την ουσία και την επίδραση της τραγωδίας:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΤΡΑΓΩΙΔΙΑ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Αριστοτέλης — Περί Ποιητικής. Επιμέλεια: I. Bywater. Oxford: Clarendon Press, 1911.
• Lesky, A. — Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας. Μετάφραση: Α. Τσοπανάκης. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 1981.
• Pickard-Cambridge, A. W. — Dithyramb, Tragedy and Comedy. 2nd ed. revised by T. B. L. Webster. Oxford: Clarendon Press, 1962.
• Easterling, P. E. — The Cambridge Companion to Greek Tragedy. Cambridge: Cambridge University Press, 1997.
• Taplin, O. — Greek Tragedy in Action. London: Methuen, 1978.