ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το επίθετο «τραυματικός» σημαίνει «αυτός που αφορά ή προκαλεί τραύμα, τραυματικός». Η πρωταρχική του χρήση στην αρχαία ελληνική, ιδίως στην ιατρική γραμματεία, αναφέρεται σε οτιδήποτε σχετίζεται με σωματικές πληγές, κακώσεις ή βλάβες. Δεν είχε την ψυχολογική διάσταση που απέκτησε στη νεότερη εποχή, αλλά περιέγραφε αποκλειστικά τις φυσικές συνέπειες μιας βίαιης επίδρασης στο σώμα.

Η λέξη συναντάται συχνά σε κείμενα του Ιπποκράτη και του Γαληνού, όπου περιγράφονται «τραυματικά» συμπτώματα, «τραυματικές» θεραπείες ή «τραυματικές» αιτίες ασθενειών. Για παράδειγμα, μια «τραυματική» αιμορραγία ήταν αυτή που προερχόταν από μια πληγή, σε αντίθεση με μια εσωτερική αιμορραγία. Η ακρίβεια του όρου ήταν ζωτικής σημασίας για τη διάγνωση και τη θεραπεία στην αρχαία ιατρική πρακτική.

Εκτός του ιατρικού πλαισίου, το επίθετο μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και μεταφορικά, αν και σπάνια, για να περιγράψει κάτι που προκαλεί βλάβη ή ζημιά γενικότερα, χωρίς όμως να φτάνει στην έννοια του «ψυχικού τραύματος». Η έμφαση παρέμενε πάντα στην εξωτερική επίδραση και την ορατή ή απτή συνέπεια.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Σχετικός με τραύμα ή πληγή — Η κύρια σημασία, αναφέρεται σε οτιδήποτε αφορά μια σωματική κάκωση. Π.χ. «τραυματικὴ ἕλκωσις» (πληγή που προκαλείται από τραύμα).
2. Προκαλών τραύμα ή βλάβη — Αυτό που έχει την ιδιότητα να προκαλεί σωματική βλάβη. Π.χ. «τραυματικὸν ὅπλον» (όπλο που προκαλεί τραύματα).
3. Πάσχων από τραύμα — Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να υποδηλώνει την κατάσταση του τραυματισμένου. Π.χ. «τραυματικὸς ἀσθενής» (ασθενής με τραύμα).
4. Ιατρικός όρος για κακώσεις — Χρησιμοποιείται ευρέως στην αρχαία ιατρική για να περιγράψει παθολογικές καταστάσεις που προκύπτουν από εξωτερική βία. Π.χ. «τραυματικὸς πυρετός» (πυρετός που οφείλεται σε τραύμα).
5. Μεταφορική χρήση για σοβαρή βλάβη ή πλήγμα — Σπανιότερα, για να περιγράψει κάτι που προκαλεί γενική ζημιά ή βλάβη, χωρίς να είναι απαραίτητα σωματική, αλλά όχι ψυχολογική.
6. Συνδεόμενος με βίαιη ενέργεια — Αυτό που προκύπτει ή σχετίζεται με μια πράξη βίας ή επίθεσης. Π.χ. «τραυματικὴ αἰτία» (αιτία που προκαλεί τραύμα μέσω βίας).

Οικογένεια Λέξεων

τραυ- (ρίζα του ουσιαστικού τραῦμα, σημαίνει «πληγώνω, βλάπτω»)

Η ρίζα τραυ- είναι μια αρχαιοελληνική ρίζα που εκφράζει την έννοια της διάτρησης, της ρήξης ή της πρόκλησης βλάβης. Από αυτή τη θεμελιώδη σημασία αναπτύχθηκε μια οικογένεια λέξεων που περιγράφουν τόσο την πράξη του τραυματισμού όσο και την κατάσταση που προκύπτει από αυτόν. Η ρίζα αυτή είναι εγγενής στην ελληνική γλώσσα και δεν έχει σαφείς εξωελληνικές συγγένειες. Κάθε μέλος της οικογένειας φωτίζει μια διαφορετική πτυχή της κεντρικής έννοιας: το ουσιαστικό την ίδια την πληγή, το ρήμα την ενέργεια της πρόκλησής της, και τα παράγωγα επίθετα και ουσιαστικά τις ιδιότητες ή τους φορείς της.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η χρήση του «τραυματικού» στην αρχαία γραμματεία αναδεικνύει την πρωταρχική του σύνδεση με τις σωματικές βλάβες και την ιατρική επιστήμη.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Ἱπποκράτης — Περὶ Ἑλκῶν. Εκδόσεις Loeb Classical Library.
• Γαληνός — Περὶ τῶν ἐν ταῖς νόσοις καιρῶν. Εκδόσεις Kühn, C. G. (ed.), Claudii Galeni Opera Omnia.
• Αρεταίος ο Καππαδόκης — Περὶ αἰτιῶν καὶ σημείων ὀξέων καὶ χρονίων παθῶν. Εκδόσεις Loeb Classical Library.
• Thucydides — Ἱστορία τοῦ Πελοποννησιακοῦ Πολέμου. Εκδόσεις Loeb Classical Library.
• Homer — Ἰλιάς. Εκδόσεις Loeb Classical Library.