ΧΡΙΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η χρῖσις είναι η «πράξη του αλείφειν, επάλειψη, χρίσμα». Αρχικά αναφέρεται στην απλή φυσική πράξη της επάλειψης με λάδι, αλοιφή ή χρώμα, είτε για ιατρικούς σκοπούς, είτε για καλλωπισμό, είτε ως μέρος αθλητικών προετοιμασιών. Στην κλασική αρχαιότητα, το χρίσμα με λάδι ήταν συνηθισμένο μετά το μπάνιο ή πριν από την άσκηση, προσφέροντας προστασία και ευεξία.

Η σημασία της λέξης διευρύνθηκε γρήγορα για να περιλάβει τελετουργικές και συμβολικές διαστάσεις. Στην ελληνική θρησκευτική παράδοση, η επάλειψη μπορούσε να σηματοδοτεί την καθιέρωση ή την αφιέρωση σε θεότητα, αν και όχι με την ίδια συχνότητα ή βαρύτητα όπως σε άλλους πολιτισμούς της Εγγύς Ανατολής. Η τελετουργική χρῖσις συνδεόταν με την προετοιμασία για ιερά καθήκοντα ή την είσοδο σε μια νέα κατάσταση.

Ωστόσο, η λέξη απέκτησε την πιο βαθιά και διαρκή της σημασία μέσω της μετάφρασης των Εβδομήκοντα και της χρήσης της στην Καινή Διαθήκη. Εκεί, η χρῖσις συνδέεται άμεσα με την έννοια του «Χριστού» (Μεσσία), του «κεχρισμένου» από τον Θεό. Συμβολίζει την ανάθεση του Αγίου Πνεύματος, την πνευματική ενδυνάμωση και την καθιέρωση σε βασιλικό, ιερατικό ή προφητικό αξίωμα, καθιστώντας την κεντρικό όρο της χριστιανικής θεολογίας και μυστηριολογίας.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Φυσική επάλειψη, άλειμμα — Η απλή πράξη του αλείφειν με λάδι, αλοιφή ή χρώμα, για ιατρικούς, καλλωπιστικούς ή αθλητικούς λόγους.
2. Τελετουργική επάλειψη — Η χρήση του αλείμματος σε τελετές, συχνά για την καθαγίαση αντικειμένων ή προσώπων, χωρίς απαραίτητα θρησκευτική σημασία.
3. Καθιέρωση σε αξίωμα — Η συμβολική πράξη της χρίσης ως μέσο ανάθεσης σε βασιλικό, ιερατικό ή προφητικό αξίωμα, ιδιαίτερα στον αρχαίο ισραηλιτικό πολιτισμό.
4. Πνευματική ενδυνάμωση — Η χορήγηση του Αγίου Πνεύματος, που προσδίδει πνευματικές ικανότητες και χαρίσματα, όπως περιγράφεται στην Καινή Διαθήκη.
5. Μυστηριακή σφραγίδα — Η χρίση ως μέρος χριστιανικών μυστηρίων (π.χ. Βάπτισμα, Χρίσμα/Επιβεβαίωση), που σηματοδοτεί την είσοδο στην Εκκλησία και την πνευματική αναγέννηση.
6. Η ταυτότητα του Χριστού — Η χρῖσις ως η πράξη που καθιστά τον Ιησού τον «Χριστό», τον Μεσσία, τον κεχρισμένο από τον Θεό.

Οικογένεια Λέξεων

χρι- (ρίζα του ρήματος χρίω, σημαίνει «αλείφω, επαλείφω»)

Η ρίζα χρι- αποτελεί τον πυρήνα μιας σημαντικής οικογένειας λέξεων στην ελληνική γλώσσα, που αρχικά περιγράφουν την πράξη της επάλειψης με κάποια ουσία. Από αυτή την απλή, φυσική έννοια, η ρίζα εξελίχθηκε για να εκφράσει βαθύτερες, τελετουργικές και θεολογικές σημασίες, ιδιαίτερα στον θρησκευτικό λόγο. Κάθε μέλος της οικογένειας διατηρεί την βασική ιδέα της εφαρμογής μιας ουσίας, αλλά την εμπλουτίζει με διαφορετικές αποχρώσεις: την ενέργεια, το αποτέλεσμα, τον φορέα ή την ιδιότητα.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η θεολογική σημασία της χρίσης αναδεικνύεται σε πολλά χωρία της Καινής Διαθήκης, όπου συνδέεται άμεσα με την ταυτότητα του Χριστού και την εμπειρία των πιστών.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΧΡΙΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Lampe, G. W. H. — A Patristic Greek Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1961.
• Thayer, J. H. — A Greek-English Lexicon of the New Testament. New York: American Book Company, 1889.
• Kittel, G., Friedrich, G. (eds.) — Theological Dictionary of the New Testament. Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1964-1976.
• Strong, J. — Strong's Exhaustive Concordance of the Bible. Nashville: Thomas Nelson, 1990.