ΖΩΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ζῳογραφία (ζωιογραφία) είναι «η ζωγραφική ή η σχεδίαση ζώων» και επίσης «η ζωολογική περιγραφή». Η λέξη αποτελεί σύνθετο όρο από το «ζῷον» (ζώο, έμβιο ον) και το «-γραφία» (από το γράφω, που σημαίνει χαράσσω, γράφω, ζωγραφίζω, περιγράφω).

Η έννοια της ζωιογραφίας καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, από την καλλιτεχνική απεικόνιση ζώων σε τοιχογραφίες, αγγεία και γλυπτά, μέχρι την επιστημονική καταγραφή και περιγραφή τους σε κείμενα φυσικής ιστορίας. Στην κλασική αρχαιότητα, η διάκριση μεταξύ τέχνης και επιστήμης δεν ήταν τόσο αυστηρή όσο σήμερα, και η ζωιογραφία μπορούσε να αναφέρεται και στα δύο.

Η παρουσία της λέξης σε κείμενα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη υπογραμμίζει την κεντρική της θέση στον αρχαιοελληνικό στοχασμό. Ο Πλάτων την αναφέρει στο πλαίσιο της μιμητικής τέχνης, ενώ ο Αριστοτέλης, στο έργο του «Περὶ Τὰ Ζῷα Ἱστορίαι», χρησιμοποιεί τον όρο για την περιγραφή και την απεικόνιση των ζώων, θέτοντας τις βάσεις της ζωολογίας.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Η τέχνη της ζωγραφικής ή σχεδίασης ζώων — Η καλλιτεχνική απεικόνιση ζώων, όπως σε τοιχογραφίες, αγγεία ή γλυπτά. Αναφέρεται στην πράξη και το αποτέλεσμα της δημιουργίας εικόνων ζώων.
2. Η ζωολογική περιγραφή ή συγγραφή — Η επιστημονική καταγραφή, περιγραφή και μελέτη των ζώων μέσω του γραπτού λόγου ή της εικονογράφησης. Χρησιμοποιείται από φιλοσόφους και φυσιοδίφες.
3. Ένα έργο τέχνης που απεικονίζει ζώα — Μια συγκεκριμένη ζωγραφιά, σχέδιο ή γλυπτό που έχει ως θέμα ζώα. Η σημασία εδώ αναφέρεται στο αντικείμενο-προϊόν της τέχνης.
4. Η απεικόνιση έμβιων όντων γενικότερα — Σε ευρύτερο πλαίσιο, μπορεί να αναφέρεται στην αναπαράσταση οποιουδήποτε ζωντανού οργανισμού, όχι αποκλειστικά ζώων, αλλά και φυτών ή ανθρώπων, αν και η πρωταρχική σημασία είναι για τα ζώα.
5. Η ικανότητα ή δεξιότητα στην απεικόνιση ζώων — Η δεξιότητα ενός καλλιτέχνη ή μελετητή να αποτυπώνει με ακρίβεια και τέχνη τα χαρακτηριστικά των ζώων.
6. Η μελέτη της μορφής και της κίνησης των ζώων για καλλιτεχνικούς σκοπούς — Η παρατήρηση και ανάλυση της ανατομίας και της συμπεριφοράς των ζώων ως προπαρασκευαστικό στάδιο για την καλλιτεχνική τους αναπαράσταση.

Οικογένεια Λέξεων

ζω- (ρίζα του ζάω, σημαίνει «ζω») και γραφ- (ρίζα του γράφω, σημαίνει «χαράσσω, γράφω, ζωγραφίζω»)

Η λέξη «ζωιογραφία» αποτελεί ένα σύνθετο παράγωγο δύο θεμελιωδών αρχαιοελληνικών ριζών: της ρίζας «ζω-» και της ρίζας «γραφ-». Η ρίζα «ζω-» εκφράζει την έννοια της ζωής και του ζωντανού όντος, προερχόμενη από το ρήμα «ζάω» («ζω»). Από αυτήν προκύπτουν λέξεις που αφορούν την ύπαρξη, τη ζωτικότητα και τα έμβια όντα. Η ρίζα «γραφ-» δηλώνει την πράξη της χάραξης, της γραφής, της σχεδίασης ή της περιγραφής, με πρωταρχικό ρήμα το «γράφω». Η συνένωση αυτών των δύο ριζών δημιουργεί μια οικογένεια λέξεων που περιγράφουν την απεικόνιση ή την καταγραφή του έμβιου κόσμου, είτε καλλιτεχνικά είτε επιστημονικά, αναδεικνύοντας την αρχαιοελληνική προσέγγιση στη φύση και την τέχνη.

Στα Αρχαία Κείμενα

Δύο σημαντικά χωρία από την κλασική γραμματεία που αναφέρονται στη ζωιογραφία:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΖΩΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised Supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Πλάτων — Σοφιστής, επιμέλεια J. Burnet, Oxford University Press, 1901.
• Αριστοτέλης — Περὶ Τὰ Ζῷα Ἱστορίαι, επιμέλεια D. W. Thompson, Oxford University Press, 1910.
• Beazley, J. D. — Attic Red-figure Vase-painters. Clarendon Press, Oxford, 1963.
• Snell, B. — The Discovery of the Mind in Greek Philosophy and Literature. Dover Publications, New York, 1982.
• Lloyd, G. E. R. — Aristotelian Explorations. Cambridge University Press, Cambridge, 1996.