ΑΠΟΡΡΕΥΣΤΗΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ο ἀπορρεύστης είναι αρχικά «αυτός που ρέει μακριά, λιποτάκτης» (Θουκ. 2.102). Ωστόσο, η κυρίαρχη και φιλοσοφικά σημαντική σημασία του είναι «πηγή από την οποία ρέει οτιδήποτε», όπως μαρτυρείται σε έργα του Πλωτίνου και του Πρόκλου. Ο όρος αυτός δεν υποδηλώνει απλώς μια φυσική ροή, αλλά μια μεταφυσική εκπόρευση, όπου η αιτία παραμένει πλήρης και ανεπηρέαστη, ενώ παράγει τα αποτελέσματά της.

Στον Νεοπλατωνισμό, ο ἀπορρεύστης αναφέρεται συχνά στο «Ἕν», την απόλυτη, υπερβατική αρχή, από την οποία εκπορεύονται οι κατώτερες υποστάσεις, όπως ο Νους και η Ψυχή. Αυτή η εκπόρευση δεν είναι μια πράξη δημιουργίας με την έννοια της εξάντλησης του δημιουργού, αλλά μια αδιάκοπη, αυθόρμητη υπερχείλιση της τελειότητας του «Ενός», παρόμοια με το φως που εκπέμπεται από τον ήλιο χωρίς να τον μειώνει.

Η έννοια του ἀπορρεύστη συνδέεται στενά με τη θεωρία της εκπόρευσης (ἀπόρροια), η οποία εξηγεί τη διαδοχική δημιουργία της ιεραρχίας της πραγματικότητας. Κάθε εκπόρευμα είναι λιγότερο τέλειο από την πηγή του, αλλά διατηρεί μια ομοιότητα με αυτήν, δημιουργώντας μια αλυσίδα ύπαρξης που εκτείνεται από το «Ἕν» μέχρι την ύλη. Έτσι, ο ἀπορρεύστης είναι η αρχική, αμετάβλητη πηγή κάθε ύπαρξης και τάξης στο σύμπαν.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Αυτός που ρέει μακριά, λιποτάκτης — Η αρχική, κυρίως στρατιωτική ή γενική σημασία, που αναφέρεται σε κάποιον που απομακρύνεται ή εγκαταλείπει.
2. Πηγή από την οποία εκπορεύεται κάτι — Η γενική σημασία του όρου, που περιγράφει οτιδήποτε αποτελεί την αρχή μιας ροής, είτε υλικής είτε αφηρημένης.
3. Η υπέρτατη αρχή της εκπόρευσης (Νεοπλατωνισμός) — Στη φιλοσοφία του Πλωτίνου και των Νεοπλατωνικών, ο όρος αναφέρεται στο «Ἕν» ως την αμετάβλητη και ανεξάντλητη πηγή από την οποία εκπορεύονται όλες οι υποστάσεις της πραγματικότητας.
4. Αρχή εκροής, πηγή αναβλύσεως — Περιγράφει την ιδιότητα ή τη λειτουργία μιας οντότητας να είναι η αρχή από την οποία αναβλύζει ή εκρέει κάτι.
5. Πηγή σοφίας, γνώσης ή επιρροής — Μεταφορική χρήση για να περιγράψει μια πηγή από την οποία προέρχεται πνευματικός πλούτος ή επιρροή.
6. Αυτός που προκαλεί τη ροή ή την απομάκρυνση — Σπάνια χρήση που υποδηλώνει τον παράγοντα που είναι υπεύθυνος για την εκροή ή την απομάκρυνση.

Οικογένεια Λέξεων

ῥε- / ῥυ- / ῥο- (ρίζα του ρήματος ῥέω, σημαίνει «κυλώ, ρέω»)

Η αρχαιοελληνική ρίζα ῥε- / ῥυ- / ῥο- είναι θεμελιώδης για την περιγραφή της κίνησης, ειδικά της συνεχούς και αδιάκοπης ροής υγρών, αλλά και μεταφορικά, της κίνησης ιδεών ή καταστάσεων. Από αυτή τη ρίζα αναπτύχθηκε μια πλούσια οικογένεια λέξεων που καλύπτουν διάφορες πτυχές της ροής: την ενέργεια της ροής, το αποτέλεσμά της, την κατεύθυνσή της (π.χ., εκροή, εισροή, σύγκλιση), καθώς και τις ιδιότητες αυτού που ρέει. Η παρουσία της σε τόσο αρχαία κείμενα υποδηλώνει τη σημασία της για την περιγραφή του φυσικού κόσμου και, αργότερα, των μεταφυσικών διεργασιών.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία από τα πιο σημαντικά χωρία που φωτίζουν την έννοια του ἀπορρεύστη και της ροής:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΑΠΟΡΡΕΥΣΤΗΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Πλωτίνος — Εννεάδες. Μετάφραση και σχολιασμός από διάφορους εκδότες.
• Πρόκλος — Σχόλια στον Τίμαιο του Πλάτωνα.
• Θουκυδίδης — Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου.
• Ηράκλειτος — Αποσπάσματα (Diels-Kranz).
• Πλάτων — Κρατύλος.