ΕΓΚΡΙΤΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ἔγκριτος σημαίνει «επιλεγμένος, διακεκριμένος, εγκεκριμένος». Πρόκειται για ένα επίθετο που χαρακτηρίζει πρόσωπα ή πράγματα τα οποία έχουν περάσει από μια διαδικασία κρίσης, αξιολόγησης ή επιλογής και έχουν βρεθεί άξια, ανώτερα ή κατάλληλα για έναν συγκεκριμένο ρόλο ή θέση. Η έννοια της «κρίσης» είναι κεντρική, καθώς η «έγκριση» δεν είναι αυθαίρετη, αλλά βασίζεται σε συγκεκριμένα κριτήρια.

Η λέξη χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει πολίτες που έχουν επιλεγεί για δημόσια αξιώματα, στρατιώτες που έχουν κριθεί ικανοί, ή ακόμη και φιλοσοφικές ιδέες που έχουν γίνει αποδεκτές από μια σχολή σκέψης. Υποδηλώνει μια διάκριση που δεν είναι απλώς κοινωνική, αλλά συχνά συνδέεται με την ικανότητα, τη σοφία ή την αρετή. Στην αθηναϊκή δημοκρατία, για παράδειγμα, οι «ἔγκριτοι» πολίτες ήταν αυτοί που είχαν το δικαίωμα να συμμετέχουν πλήρως στα πολιτικά δρώμενα.

Η σημασία της λέξης επεκτείνεται και σε αντικείμενα ή κείμενα που θεωρούνται αυθεντικά, αξιόπιστα ή κανονικά. Ένα «ἔγκριτον» κείμενο είναι ένα κείμενο που έχει εγκριθεί ή αναγνωριστεί ως έγκυρο. Έτσι, η λέξη γεφυρώνει την έννοια της προσωπικής αξίας με την θεσμική αναγνώριση και την πνευματική αυθεντία.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Επιλεγμένος, Διακεκριμένος — Αυτός που έχει επιλεγεί ή ξεχωρίσει από μια ομάδα λόγω της αξίας ή της ικανότητάς του.
2. Εγκεκριμένος, Αποδεκτός — Αυτός που έχει λάβει επίσημη έγκριση ή αναγνώριση από μια αρχή ή ένα σώμα.
3. Άξιος εμπιστοσύνης, Αξιόπιστος — Πρόσωπο ή πράγμα που θεωρείται έγκυρο και αξιόπιστο λόγω της αποδεδειγμένης ποιότητάς του.
4. Διακριτικός, Οξυδερκής — Αυτός που έχει την ικανότητα να κρίνει σωστά και να διακρίνει το ορθό από το λανθασμένο.
5. Κανονικός, Αυθεντικός (για κείμενα) — Κείμενο ή δόγμα που έχει αναγνωριστεί ως έγκυρο και σύμφωνο με τους κανόνες.
6. Επίλεκτος, Εξέχων — Αναφέρεται σε μέλη μιας κοινότητας που κατέχουν υψηλή θέση ή έχουν ιδιαίτερη επιρροή.

Οικογένεια Λέξεων

κριν- (ρίζα του ρήματος κρίνω, σημαίνει «διαχωρίζω, κρίνω, αποφασίζω»)

Η ρίζα κριν- αποτελεί έναν από τους θεμελιώδεις πυλώνες του αρχαιοελληνικού λεξιλογίου, εκφράζοντας την πρωταρχική ενέργεια του διαχωρισμού και της διάκρισης. Από αυτή την αρχική σημασία, εξελίχθηκε για να περιλάβει την έννοια της αξιολόγησης, της κρίσης, της επιλογής και της απόφασης. Η ικανότητα να «ξεχωρίζει» κανείς κάτι οδηγεί στην ικανότητα να το «κρίνει» και τελικά να το «εγκρίνει» ή να το «απορρίψει». Η οικογένεια λέξεων που παράγεται από αυτή τη ρίζα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα εννοιών, από τη νομική και πολιτική κρίση μέχρι την πνευματική διάκριση και την ηθική αξιολόγηση, αναδεικνύοντας την κεντρική σημασία της ορθής κρίσης στην ελληνική σκέψη.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η έννοια της έγκρισης και της διάκρισης αποτυπώνεται σε σημαντικά χωρία της αρχαίας γραμματείας.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΕΓΚΡΙΤΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford University Press, 9th ed., 1940.
• Πλάτων — Νόμοι.
• Θουκυδίδης — Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου.
• Αριστοτέλης — Πολιτικά.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. University of Chicago Press, 3rd ed., 2000.
• Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque: histoire des mots. Klincksieck, 1968-1980.
• Frisk, H. — Griechisches etymologisches Wörterbuch. Carl Winter Universitätsverlag, 1960-1972.