ΚΙΔΑΡΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η κίδαρις (ή κίταρις) είναι «περσικό κάλυμμα κεφαλής, τιάρα, τουρμπάνι». Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό ένδυμα που συνδέεται άρρηκτα με την περσική κουλτούρα και την αυτοκρατορική εξουσία, όπως περιγράφεται από αρχαίους Έλληνες συγγραφείς όπως ο Ηρόδοτος και ο Ξενοφών. Η κίδαρις δεν ήταν απλώς ένα πρακτικό κάλυμμα, αλλά ένα ισχυρό σύμβολο κοινωνικής θέσης και κύρους.

Η μορφή της κίδαρις ποικίλε. Συχνά περιγραφόταν ως ψηλή, όρθια, και μερικές φορές με κορυφή που έπεφτε προς τα εμπρός (όπως η «ορθή κίδαρις» των βασιλέων, σε αντιδιαστολή με την «μαλακή κίδαρις» των απλών Περσών). Ήταν κατασκευασμένη από ύφασμα, συχνά πολύτιμο, και μπορούσε να είναι διακοσμημένη με χρυσό, πολύτιμους λίθους ή κεντήματα, αναδεικνύοντας τον πλούτο και την αίγλη του φορέα της.

Στην ελληνική γραμματεία, η κίδαρις χρησιμοποιείται για να τονίσει την «ανατολίτικη» φύση των Περσών και να τους διακρίνει από τους Έλληνες, οι οποίοι φορούσαν διαφορετικά καλύμματα κεφαλής ή καθόλου. Η αναφορά σε αυτήν συχνά συνοδεύεται από σχόλια για την περσική πολυτέλεια και τις ξένες συνήθειες, καθιστώντας την ένα στοιχείο πολιτισμικής αντιπαράθεσης.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Περσικό βασιλικό κάλυμμα κεφαλής — Η πιο κοινή σημασία, αναφερόμενη στην ψηλή, όρθια τιάρα που φορούσαν οι Πέρσες βασιλείς και ευγενείς.
2. Τιάρα, τουρμπάνι — Γενικότερη έννοια για ένα ανατολίτικο κάλυμμα κεφαλής, συχνά από ύφασμα.
3. Σύμβολο εξουσίας και κύρους — Η κίδαρις ως οπτική αναπαράσταση της βασιλικής ή αριστοκρατικής θέσης στην περσική κοινωνία.
4. Διακριτικό γνώρισμα των Περσών — Χρησιμοποιείται από τους Έλληνες συγγραφείς για να ξεχωρίσουν τους Πέρσες από τους εαυτούς τους.
5. Ένδειξη πολυτέλειας και πλούτου — Λόγω των υλικών (πολύτιμα υφάσματα, χρυσός) και των διακοσμήσεων.
6. Πολιτισμικό σύμβολο — Αντιπροσωπεύει τις «ξένες» ή «βαρβαρικές» συνήθειες σε αντιδιαστολή με τις ελληνικές.
7. Μαλακή κίδαρις — Ειδική αναφορά σε κάλυμμα κεφαλής που φορούσαν οι απλοί Πέρσες, σε αντίθεση με την «ορθή» των βασιλέων.

Οικογένεια Λέξεων

αρχαιοελληνική ρίζα *ΚΙΤ- / *ΚΙΔ- (πιθανώς σημαίνει «καλύπτω, περικλείω»)

Η ρίζα *ΚΙΤ- ή *ΚΙΔ- ανήκει σε ένα αρχαιότερο στρώμα της ελληνικής γλώσσας και φαίνεται να σχετίζεται με την έννοια του καλύπτω, του περικλείω ή του περιβάλλω. Αν και η άμεση ετυμολογική σύνδεση με την κίδαρις δεν είναι πάντα εμφανής σε μεταγενέστερα κείμενα, η ανάγκη για ένα όνομα για το περσικό κάλυμμα κεφαλής πιθανώς οδήγησε στην υιοθέτηση ή προσαρμογή μιας υπάρχουσας ελληνικής ρίζας με αυτή τη σημασία. Η οικογένεια λέξεων που προκύπτει, αν και όχι τεράστια, περιλαμβάνει αντικείμενα που εκπληρώνουν λειτουργίες κάλυψης ή περιβλήματος.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η κίδαρις, ως ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της περσικής εξουσίας, αναφέρεται συχνά σε ιστορικά και λογοτεχνικά κείμενα της αρχαιότητας.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΚΙΔΑΡΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Ηρόδοτος — Ἱστορίαι. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Ξενοφών — Κύρου Παιδεία. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Πλούταρχος — Βίοι Παράλληλοι. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Διόδωρος Σικελιώτης — Βιβλιοθήκη Ἱστορική. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Αρριανός — Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασις. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Theophrastus — Historia Plantarum. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Homer — Iliad. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.