ΚΟΙΝΟΝ

Ορισμός

Το ουσιαστικό «κοινόν, τό» προέρχεται από το επίθετο «κοινός, -ή, -όν», που σημαίνει «αυτό που ανήκει σε πολλούς, αυτό που μοιράζεται, κοινό, δημόσιο». Στην κλασική ελληνική σκέψη, το κοινόν δεν είναι απλώς μια περιγραφική λέξη, αλλά μια θεμελιώδης έννοια που διαπερνά την πολιτική φιλοσοφία, την ηθική και την κοινωνική οργάνωση. Αναφέρεται συχνά στο «κοινό συμφέρον» (τὸ κοινὸν συμφέρον) ή στο «δημόσιο» (τὸ κοινόν) σε αντιδιαστολή με το ιδιωτικό (τὸ ἴδιον).

Στην πολιτική θεωρία, ιδιαίτερα στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, το κοινόν είναι ο χώρος και το αντικείμενο της πολιτικής δράσης. Η πόλις υπάρχει για το κοινό καλό των πολιτών της, και η διακυβέρνηση πρέπει να στοχεύει στην προαγωγή αυτού του κοινού. Η έννοια επεκτείνεται και σε άλλους τομείς, όπως η «κοινή γνώμη» (ἡ κοινὴ δόξα) ή οι «κοινές υποθέσεις» (τὰ κοινά).

Η σημασία του κοινού ως του χώρου της συνύπαρξης και της αλληλεπίδρασης είναι κεντρική. Δεν είναι απλώς ένα άθροισμα ατομικών συμφερόντων, αλλά μια διακριτή οντότητα που απαιτεί τη συμμετοχή και τη συνεργασία των μελών της. Η διατήρηση και η ευημερία του κοινού θεωρούνταν ύψιστη αρετή και καθήκον για τον πολίτη.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Το κοινό πράγμα, το δημόσιο συμφέρον — Αυτό που ανήκει σε όλους τους πολίτες ή αφορά το σύνολο της κοινότητας. Συχνά σε αντιδιαστολή με το «ἴδιον» (το ιδιωτικό).
2. Ο δημόσιος χώρος, η δημόσια σφαίρα — Ο χώρος όπου διεξάγονται οι δημόσιες υποθέσεις, όπως η αγορά ή το βουλευτήριο. Ο χώρος της πολιτικής δράσης.
3. Η κοινή περιουσία, το κοινό ταμείο — Τα περιουσιακά στοιχεία ή οι πόροι που ανήκουν στην πόλη ή σε μια ομάδα, και όχι σε ιδιώτες.
4. Η κοινή γνώμη, η κοινή αντίληψη — Οι απόψεις ή οι πεποιθήσεις που είναι ευρέως διαδεδομένες σε μια κοινότητα (π.χ. «τὸ κοινὸν δοκεῖ»).
5. Το κοινό χαρακτηριστικό, η κοινή φύση — Αυτό που είναι κοινό σε πολλά πράγματα ή όντα, η κοινή τους ιδιότητα ή ουσία.
6. Το κοινό γένος (γραμματική) — Στη γραμματική, το ουσιαστικό που μπορεί να είναι είτε αρσενικό είτε θηλυκό (π.χ. «ὁ/ἡ θεός»).
7. Το κοινό μέτρο, ο κοινός παρονομαστής — Ένα μέτρο ή μια αρχή που εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις, μια κοινή βάση.

Οικογένεια Λέξεων

κοιν- (ρίζα του επιθέτου κοινός)

Η ρίζα κοιν- είναι θεμελιώδης στην ελληνική γλώσσα, εκφράζοντας την ιδέα του «μοιράζομαι», «είμαι από κοινού» ή «ανήκω σε όλους». Από αυτή τη ρίζα αναπτύχθηκε μια πλούσια οικογένεια λέξεων που περιγράφουν την κοινή ιδιοκτησία, την κοινή δράση, την κοινή φύση και τη συμμετοχή. Η σημασιολογική της εμβέλεια καλύπτει από το απλό «κοινό» έως τις σύνθετες έννοιες της «κοινωνίας» και της «συμμετοχής», υπογραμμίζοντας την κεντρική θέση της κοινότητας στην αρχαία ελληνική σκέψη.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία αναδεικνύουν την ποικιλία των χρήσεων του «κοινού»:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΚΟΙΝΟΝ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement, Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Πλάτων — Πολιτεία, Βιβλία Α-Ι.
• Αριστοτέλης — Πολιτικά, Βιβλία Α-Θ.
• Θουκυδίδης — Ιστορίαι, Βιβλία Α-Η.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, 3rd ed., University of Chicago Press, 2000.
• Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque: histoire des mots, Paris: Klincksieck, 1968-1980.
• Woodhouse, S. C. — English-Greek Dictionary: A Vocabulary of the Attic Language, London: Routledge & Kegan Paul, 1910.