ΜΕΤΑΣΤΑΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η μετάστασις είναι αρχικά «μετακίνηση, μετατόπιση, αλλαγή θέσης». Η λέξη προέρχεται από το ρήμα μεθίστημι, που σημαίνει «μετατοπίζω, αλλάζω θέση». Η χρήση της ήταν ευρεία στην κλασική ελληνική γραμματεία, καλύπτοντας ένα φάσμα εννοιών από την απλή φυσική μετακίνηση έως πιο σύνθετες μεταβολές.

Στον στρατιωτικό τομέα, η μετάστασις αναφερόταν στην αλλαγή θέσης ή τη μετακίνηση στρατευμάτων. Στην καθημερινή ζωή, μπορούσε να σημαίνει την αλλαγή κατοικίας ή την απομάκρυνση από έναν τόπο. Ωστόσο, η λέξη απέκτησε επίσης φιλοσοφικές διαστάσεις, περιγράφοντας την αλλαγή κατάστασης ή τη μεταμόρφωση, όπως στην περίπτωση της ψυχής ή της ουσίας.

Η πιο εξειδικευμένη και σήμερα κυρίαρχη σημασία της μετάστασης είναι η ιατρική. Στην ιατρική ορολογία, περιγράφει τη μεταφορά μιας νόσου ή μιας παθολογικής κατάστασης από ένα σημείο του σώματος σε ένα άλλο, συχνά αναφερόμενη στην εξάπλωση του καρκίνου. Αυτή η χρήση είναι παλαιά, με αναφορές ήδη από την ιπποκρατική ιατρική, όπου η μετάσταση σήμαινε τη μετατόπιση των χυμών ή των συμπτωμάτων.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Μετακίνηση, μετατόπιση, αλλαγή θέσης — Η γενική σημασία της φυσικής μετακίνησης, π.χ. στρατευμάτων ή προσώπων. Αναφέρεται στην αλλαγή από ένα σημείο σε άλλο.
2. Αλλαγή κατοικίας, μετοίκηση — Η μετατόπιση ενός ατόμου ή μιας ομάδας σε νέο τόπο διαμονής.
3. Αλλαγή κατάστασης, μεταμόρφωση — Φιλοσοφική έννοια που περιγράφει την αλλαγή της φύσης, της ουσίας ή της μορφής ενός πράγματος ή όντος. (Πλάτων, Αριστοτέλης).
4. Ιατρική: Μεταφορά νόσου ή παθολογικής κατάστασης — Η εξάπλωση μιας ασθένειας (π.χ. καρκίνου) από το αρχικό σημείο σε άλλα μέρη του σώματος. (Ιπποκράτης, Γαληνός).
5. Επανάσταση, στάση, πολιτική μεταβολή — Σπάνια χρήση, συνδεόμενη με την έννοια της «στάσης» ως εξέγερσης ή ανατροπής της τάξης. (Θουκυδίδης).
6. Ρητορική: Αλλαγή θέματος ή επιχειρήματος — Στην ρητορική, η μετάβαση από το ένα επιχείρημα ή θέμα στο άλλο.

Οικογένεια Λέξεων

ΣΤΑ- (ρίζα του ρήματος ἵστημι, σημαίνει «στέκομαι, τοποθετώ»)

Η ρίζα ΣΤΑ- είναι μία από τις αρχαιότερες και πιο παραγωγικές ρίζες της ελληνικής γλώσσας, από την οποία προέρχεται μια πληθώρα λέξεων που σχετίζονται με την έννοια του «στέκομαι», «τοποθετώ», «εγκαθιστώ» ή «κάνω να σταθεί». Αυτή η ρίζα μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορες βαθμίδες (π.χ. στα-, στη-, στο-) και να συνδυαστεί με ποικίλα προθέματα, δίνοντας έτσι μια πλούσια γκάμα σημασιών που καλύπτουν από την απλή στάση μέχρι την πλήρη μεταβολή ή την αποκατάσταση. Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια συγκεκριμένη πτυχή της θεμελιώδους έννοιας της θέσης και της κίνησης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η μετάστασις, ως έννοια μεταβολής και μετατόπισης, απαντάται σε διάφορα κείμενα της αρχαιότητας:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΜΕΤΑΣΤΑΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Ιπποκράτης — Αφορισμοί. Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα.
• Θουκυδίδης — Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου. Μετάφραση Ε. Βενιζέλου, Εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα.
• Πλάτων — Πολιτεία. Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα.
• Αριστοτέλης — Πολιτικά. Εκδόσεις Ζήτρος, Θεσσαλονίκη.
• Γαληνός — Περί τῶν πεπονθότων τόπων. Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. University of Chicago Press, 2000.