ΜΕΤΑΦΟΡΑ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η «μεταφορά» (μεταφορά, ἡ) σημαίνει αρχικά «μετακίνηση από ένα μέρος σε άλλο, μεταφορά, μετατόπιση». Αυτή η πρωταρχική σημασία αναφέρεται σε κάθε είδους φυσική μετακίνηση, είτε πρόκειται για αγαθά, είτε για στρατεύματα, είτε για ανθρώπους. Συναντάται σε κείμενα που περιγράφουν την εμπορική διακίνηση, την στρατιωτική τακτική ή ακόμα και την απλή αλλαγή θέσης.

Ωστόσο, η λέξη απέκτησε τη βαθύτερη και πιο επιδραστική της σημασία στον χώρο της ρητορικής και της φιλοσοφίας. Ο Αριστοτέλης, στην «Ρητορική» του, την ορίζει ως «μεταφορά ονόματος» (μεταφορά ὀνόματος), δηλαδή την εφαρμογή ενός ονόματος ή μιας έκφρασης σε κάτι που δεν είναι κυριολεκτικά αυτό που περιγράφει, αλλά έχει κάποια αναλογία ή ομοιότητα. Είναι η μεταφορά ιδιοτήτων ή χαρακτηριστικών από ένα αντικείμενο σε ένα άλλο, δημιουργώντας μια νέα νοηματική σύνδεση.

Στη φιλοσοφία, η μεταφορά δεν είναι απλώς ένα σχήμα λόγου, αλλά ένα εργαλείο για τη σκέψη. Επιτρέπει την εξερεύνηση αφηρημένων εννοιών μέσω συγκεκριμένων εικόνων, καθιστώντας το ακατάληπτο πιο προσιτό. Η ικανότητα της γλώσσας να «μεταφέρει» έννοιες από ένα πεδίο σε ένα άλλο είναι θεμελιώδης για τη δημιουργία νέας γνώσης και την επικοινωνία σύνθετων ιδεών, καθιστώντας τη λέξη κεντρική στην κατανόηση του τρόπου που σκεφτόμαστε και εκφραζόμαστε.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Φυσική μετακίνηση, μεταφορά — Η αρχική και κυριολεκτική σημασία: η μετακίνηση αντικειμένων, αγαθών ή προσώπων από ένα μέρος σε άλλο. Π.χ., η μεταφορά εμπορευμάτων ή στρατευμάτων.
2. Μετατόπιση, αλλαγή θέσης — Η αλλαγή της θέσης ή της κατάστασης ενός πράγματος ή προσώπου. Συχνά χρησιμοποιείται σε στρατιωτικό ή οργανωτικό πλαίσιο.
3. Ρητορική μεταφορά, σχήμα λόγου — Η χρήση μιας λέξης ή φράσης για να περιγράψει κάτι άλλο, με βάση την ομοιότητα ή την αναλογία, δημιουργώντας μια εικόνα ή μια νέα έννοια. Ο Αριστοτέλης την ορίζει ως «μεταφορά ονόματος».
4. Μεταβίβαση, εκχώρηση — Η νομική ή διοικητική πράξη της μεταβίβασης δικαιωμάτων, ιδιοκτησίας ή αρμοδιοτήτων από ένα πρόσωπο σε άλλο.
5. Αλλαγή, μεταβολή — Μια γενικότερη έννοια αλλαγής ή μετατροπής, συχνά σε φιλοσοφικό ή εννοιολογικό επίπεδο, όπου μια ιδέα «μεταφέρεται» σε νέα μορφή.
6. Μετάφραση (σπάνια χρήση) — Σε ορισμένα πλαίσια, μπορεί να υποδηλώνει τη μεταφορά νοήματος από μια γλώσσα σε άλλη, αν και ο όρος «μετάφρασις» είναι πιο συνηθισμένος.

Οικογένεια Λέξεων

φερ- / φορ- (ρίζα του φέρω, σημαίνει «μεταφέρω, φέρνω»)

Η ρίζα φερ- / φορ- είναι μία από τις πιο παραγωγικές και αρχαίες ρίζες της ελληνικής γλώσσας, προερχόμενη από την ινδοευρωπαϊκή ρίζα *bher-, που σημαίνει «μεταφέρω, φέρνω, κουβαλώ». Η σημασιολογική της εμβέλεια είναι τεράστια, καλύπτοντας κάθε είδους κίνηση, μετακίνηση, μεταβολή, παραγωγή, ή ακόμα και υπομονή. Με την προσθήκη προθέσεων, όπως η «μετά-», η ρίζα αυτή δημιουργεί λέξεις που περιγράφουν σύνθετες ενέργειες και αφηρημένες έννοιες, όπως η μεταφορά νοήματος ή η αλλαγή κατάστασης. Κάθε μέλος της οικογένειας αυτής φωτίζει μια διαφορετική πτυχή της θεμελιώδους έννοιας της «μεταφοράς» ή «φοράς» ενός πράγματος.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν την κεντρική θέση της μεταφοράς στη σκέψη και τη γλώσσα:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΜΕΤΑΦΟΡΑ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9η έκδ., Οξφόρδη: Clarendon Press, 1940.
• Αριστοτέλης — Ρητορική, επιμ. W. D. Ross, Οξφόρδη: Clarendon Press, 1959.
• Αριστοτέλης — Ποιητική, επιμ. R. Kassel, Οξφόρδη: Clarendon Press, 1965.
• Δημήτριος — Περί Ἑρμηνείας, επιμ. W. Rhys Roberts, Cambridge: Cambridge University Press, 1901.
• Πλάτων — Πολιτεία, επιμ. J. Burnet, Οξφόρδη: Clarendon Press, 1902.
• Palmer, L. R. — The Greek Language, Λονδίνο: Faber and Faber, 1980.