ΜΙΜΗΣΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η μίμησις (από το μιμέομαι) σημαίνει «μίμηση, αναπαράσταση, απεικόνιση». Στην κλασική ελληνική σκέψη, η έννοια της μίμησης αποκτά ποικίλες και βαθιές φιλοσοφικές διαστάσεις, υπερβαίνοντας την απλή αντιγραφή. Ειδικότερα, ο όρος «μίμησις πολιτική» αναφέρεται στην πολιτική φιλοσοφία και, κυρίως, στον Αριστοτέλη.

Στον Πλάτωνα, η μίμησις συχνά έχει αρνητική χροιά, καθώς η τέχνη μιμείται τον αισθητό κόσμο, ο οποίος με τη σειρά του μιμείται τις αιώνιες Ιδέες, καθιστώντας την τέχνη «μίμηση μιμήσεως» και άρα δύο φορές απομακρυσμένη από την αλήθεια. Ωστόσο, ο Πλάτων αναγνωρίζει και μια θετική μίμηση, όπως η μίμηση των αρετών ή η προσπάθεια της πολιτείας να μιμηθεί την ιδανική της μορφή.

Στον Αριστοτέλη, η μίμησις είναι θεμελιώδης για την κατανόηση της τέχνης (ιδίως στην «Ποιητική», όπου η τραγωδία είναι μίμηση πράξεως) αλλά και της πολιτικής. Η «μίμησις πολιτική» στα «Πολιτικά» του Αριστοτέλη δεν είναι απλώς η αντιγραφή ενός πολιτικού συστήματος, αλλά η ενσάρκωση και η αναπαράσταση ενός συγκεκριμένου τρόπου ζωής (βίος) από τους πολίτες. Η πολιτεία, ως «μίμησις βίου», διαμορφώνει τους χαρακτήρες και τις πράξεις των πολιτών της, καθιστώντας την μίμηση κεντρικό παράγοντα στην ηθική και πολιτική διαπαιδαγώγηση.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Αναπαράσταση, απεικόνιση — Η γενική έννοια της μίμησης ως δημιουργία ενός ομοιώματος ή εικόνας, συχνά στην τέχνη και τη λογοτεχνία.
2. Μίμηση ως εκπαιδευτική διαδικασία — Η μίμηση ως τρόπος μάθησης και υιοθέτησης προτύπων συμπεριφοράς ή δεξιοτήτων, ιδιαίτερα στην παιδεία και την ηθική διαμόρφωση.
3. Φιλοσοφική μίμηση (Πλάτων) — Η αναπαράσταση του αισθητού κόσμου ως μίμηση των αιώνιων και άυλων Ιδεών, με την τέχνη να αποτελεί «μίμηση μιμήσεως».
4. Μίμηση πράξεως (Αριστοτέλης) — Η μίμηση ως η ουσία της ποιητικής τέχνης, ειδικά στην τραγωδία, όπου αναπαρίστανται ανθρώπινες πράξεις και χαρακτήρες.
5. Πολιτική μίμηση (Αριστοτέλης) — Η ιδέα ότι η πολιτεία (σύνταγμα) είναι μια μίμηση ή ενσάρκωση ενός συγκεκριμένου τρόπου ζωής (βίος) από τους πολίτες της πόλης.
6. Μίμηση της φύσης — Η προσπάθεια των τεχνών ή των ανθρώπινων δραστηριοτήτων να αναπαράγουν ή να ακολουθήσουν τα πρότυπα και τους νόμους της φύσης.
7. Ρητορική μίμηση — Η μίμηση προτύπων λόγου, ύφους και επιχειρημάτων από προηγούμενους ρήτορες ή συγγραφείς για την ανάπτυξη της ρητορικής δεξιότητας.

Οικογένεια Λέξεων

μιμ- (ρίζα του ρήματος μιμέομαι)

Η ρίζα «μιμ-» βρίσκεται στο επίκεντρο μιας οικογένειας λέξεων που εκφράζουν την έννοια της αναπαράστασης, της απεικόνισης και της μίμησης. Η προέλευσή της ανάγεται στο αρχαιότερο στρώμα της ελληνικής γλώσσας, χωρίς να υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για εξωτερικούς δανεισμούς. Η σημασία της ρίζας εστιάζει στην πράξη του «γίγνεσθαι ὅμοιον» ή «ποιεῖν ὅμοιον», δηλαδή του να γίνεσαι ή να κάνεις κάτι όμοιο με ένα πρότυπο. Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μία πλευρά της ρίζας: το ρήμα την ενέργεια, το ουσιαστικό την ποιότητα ή το αποτέλεσμα, το επίθετο την ιδιότητα.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία από τα πιο σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν την έννοια της μίμησης στην αρχαία ελληνική σκέψη:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΜΙΜΗΣΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Πλάτων — Πολιτεία. Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα.
• Αριστοτέλης — Ποιητική. Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα.
• Αριστοτέλης — Πολιτικά. Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα.
• Else, G. F. — Aristotle's Poetics: The Argument. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1957.
• Hall, E. — The Theatrical Cast of Athens: Interactions between Ancient Greek Drama and Society. Oxford: Oxford University Press, 2006.
• Salkever, S. G. — Finding the Mean: Theory and Practice in Aristotelian Political Philosophy. Princeton: Princeton University Press, 1990.