ΣΤΡΑΤΕΙΑ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η στρατεία (στρατεία, ἡ) αναφέρεται πρωτίστως σε μια «στρατιωτική εκστρατεία, εκστρατεία πολέμου, αποστολή». Ήταν μια κεντρική έννοια για τις ελληνικές πόλεις-κράτη, όπου η συμμετοχή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις ήταν συχνά αναπόσπαστο μέρος του καθήκοντος του πολίτη. Η λέξη περιγράφει όχι μόνο την πολεμική δράση, αλλά και την προετοιμασία, την οργάνωση και τη διεξαγωγή της.

Πέρα από την κυριολεκτική στρατιωτική της σημασία, η στρατεία μπορούσε να αναφέρεται και στη «στρατιωτική υπηρεσία» ή «θητεία», δηλαδή τη διάρκεια της θητείας ενός ατόμου στον στρατό. Σπανιότερα, μπορούσε να υποδηλώνει και την ίδια τη «στρατιωτική δύναμη» ή τον «στρατό» ως σύνολο, αν και για αυτή τη σημασία ήταν πιο κοινός ο όρος «στρατός».

Με την πάροδο του χρόνου, και ιδίως στην ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο, η έννοια της στρατείας επεκτάθηκε μεταφορικά για να περιγράψει οποιαδήποτε «εκστρατεία» ή «αποστολή» που απαιτούσε οργάνωση, προσπάθεια και επιμονή. Στην Καινή Διαθήκη και την πατερική γραμματεία, αποκτά μια βαθιά πνευματική διάσταση, αναφερόμενη στον «πνευματικό αγώνα» ή την «καλή στρατεία» της πίστης, όπου ο πιστός καλείται να πολεμήσει ενάντια στις δυνάμεις του κακού.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Στρατιωτική εκστρατεία, εκστρατεία πολέμου — Η κύρια σημασία στην κλασική ελληνική, αναφερόμενη σε μια οργανωμένη στρατιωτική επιχείρηση. Π.χ. «ἡ ἐν Σικελίᾳ στρατεία» (η εκστρατεία στη Σικελία).
2. Στρατιωτική υπηρεσία, θητεία — Η περίοδος ή η πράξη της υπηρεσίας στον στρατό. Π.χ. «ἐν στρατείᾳ εἶναι» (είμαι σε στρατιωτική υπηρεσία).
3. Στρατιωτική δύναμη, στρατός — Σπανιότερη χρήση, όπου η λέξη αναφέρεται στο σύνολο των στρατευμάτων. Για αυτή τη σημασία, το «στρατός» ήταν πιο συνηθισμένο.
4. Γενική εκστρατεία, αποστολή, ταξίδι — Μεταφορική χρήση για οποιαδήποτε οργανωμένη προσπάθεια ή ταξίδι που απαιτεί προετοιμασία και επιμονή.
5. Αγώνας, προσπάθεια (μεταφορικά) — Η έννοια του αγώνα ή της μάχης, συχνά σε φιλοσοφικό ή ηθικό πλαίσιο, όπως η «στρατεία του βίου» (ο αγώνας της ζωής) στον Πλάτωνα.
6. Πνευματικός αγώνας, υπηρεσία (Χριστιανική χρήση) — Στην Καινή Διαθήκη και την πατερική γραμματεία, αναφέρεται στον αγώνα της πίστης και της αρετής, όπως η «καλὴ στρατεία» του Αποστόλου Παύλου.

Οικογένεια Λέξεων

στρατ- (ρίζα του στρατός, σημαίνει «στρατός, εκστρατεία, τάξη»)

Η ρίζα «στρατ-» είναι θεμελιώδης για την ελληνική αντίληψη της οργανωμένης στρατιωτικής δύναμης και της συλλογικής δράσης. Δηλώνει πρωτίστως «στρατό» ή «στρατόπεδο», από όπου παράγονται ρήματα εκστρατείας και ουσιαστικά για στρατιώτες και στρατηγούς. Αυτή η ρίζα αντικατοπτρίζει τον κεντρικό ρόλο της στρατιωτικής οργάνωσης στην αρχαία ελληνική πόλη, όπου η συμμετοχή των πολιτών στον πόλεμο ήταν καθοριστική πτυχή της πολιτικής ζωής. Το σημασιολογικό της εύρος εκτείνεται από τη φυσική πράξη της παράταξης στρατευμάτων έως την αφηρημένη ιδέα μιας σχεδιασμένης αποστολής ή ακόμα και ενός μεταφορικού αγώνα.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν την εξέλιξη της σημασίας της στρατείας:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΣΤΡΑΤΕΙΑ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Θουκυδίδης — Ἱστορίαι. Βιβλίο 1, κεφάλαιο 118, παράγραφος 2.
• Πλάτων — Νόμοι. Βιβλίο 7, 803e.
• Απόστολος Παύλος — Προς Τιμόθεον Α'. Κεφάλαιο 1, στίχος 18.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque. Paris: Klincksieck, 1968-1980.