ΣΥΓΧΩΡΗΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η συγχώρησις έχει ως αρχική σημασία την «παραχώρηση, συγκατάθεση, άδεια» (concession, permission, leave). Στην κλασική ελληνική γραμματεία, όπως στον Θουκυδίδη ή τον Πλάτωνα, αναφέρεται συχνά στην παραχώρηση εδάφους, δικαιωμάτων, ή στην έγκριση μιας ενέργειας. Η λέξη υποδηλώνει την πράξη του «να δίνεις χώρο» ή «να υποχωρείς» σε κάτι ή κάποιον, επιτρέποντας την ύπαρξη ή την εκδήλωση αυτού.

Η σημασία της μετατοπίζεται σημαντικά στην ελληνιστική και κυρίως στην χριστιανική γραμματεία. Στην Καινή Διαθήκη και στα έργα των Πατέρων της Εκκλησίας, η συγχώρησις αποκτά την κυρίαρχη θεολογική σημασία της «άφεσης» ή «συγχώρησης των αμαρτιών». Δεν είναι πλέον μια απλή παραχώρηση, αλλά μια πράξη θείας χάριτος που αίρει το βάρος της ενοχής και αποκαθιστά τη σχέση μεταξύ Θεού και ανθρώπου. Αυτή η εξέλιξη αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη κατανόηση της ανθρώπινης κατάστασης και της ανάγκης για πνευματική λύτρωση.

Η θεολογική συγχώρησις δεν είναι απλώς η παράβλεψη ενός αδικήματος, αλλά μια ενεργός πράξη αποκατάστασης. Προϋποθέτει μετάνοια εκ μέρους του ανθρώπου και ευσπλαχνία εκ μέρους του Θεού. Στο πλαίσιο αυτό, η λέξη υπερβαίνει την αρχική της κοσμική σημασία και ενδύεται με ένα σωτηριολογικό περιεχόμενο, καθιστώντας την έναν ακρογωνιαίο λίθο της χριστιανικής πίστης και ηθικής.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Παραχώρηση, συγκατάθεση — Η αρχική και πιο κοινή σημασία στην κλασική ελληνική, αναφερόμενη στην πράξη του να δίνεις άδεια ή να συμφωνείς με κάτι. Π.χ. «δίδω συγχώρησιν» για να επιτρέψω κάτι.
2. Άδεια, έγκριση — Η επίσημη ή ανεπίσημη άδεια για την εκτέλεση μιας ενέργειας ή την είσοδο σε έναν χώρο.
3. Υποχώρηση, παραίτηση — Η πράξη του να υποχωρεί κανείς από μια θέση ή ένα δικαίωμα, να δίνει χώρο στον άλλο.
4. Άφεση, συγχώρηση αμαρτιών — Η κυρίαρχη θεολογική σημασία στην Καινή Διαθήκη και την πατερική γραμματεία, αναφερόμενη στην άρση της ενοχής και της τιμωρίας για τις αμαρτίες από τον Θεό. Π.χ. «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Ματθ. 26:28).
5. Συμφιλίωση, αποκατάσταση — Η αποκατάσταση της σχέσης μετά από ένα αδίκημα, είτε μεταξύ ανθρώπων είτε μεταξύ Θεού και ανθρώπου.
6. Ανοχή, επιείκεια — Η διάθεση να ανεχτεί κανείς ένα σφάλμα ή μια αδυναμία, να δείξει κατανόηση.
7. Συμβιβασμός, διακανονισμός — Σε ορισμένα πλαίσια, η επίτευξη μιας συμφωνίας μέσω αμοιβαίων παραχωρήσεων.

Οικογένεια Λέξεων

χωρ- (ρίζα του ρήματος χωρέω, σημαίνει «κάνω χώρο, υποχωρώ»)

Η ρίζα χωρ- είναι θεμελιώδης στην ελληνική γλώσσα, υποδηλώνοντας την έννοια του χώρου, της κίνησης μέσα σε αυτόν, και της διάθεσης ή παραχώρησης χώρου. Από αυτή τη ρίζα προέρχονται λέξεις που περιγράφουν τόσο φυσικούς τόπους όσο και αφηρημένες έννοιες όπως η υποχώρηση, η αποχώρηση, η χωρητικότητα, και τελικά, η συγκατάθεση και η άφεση. Η προσθήκη προθέσεων, όπως η συν- στο συγχωρέω, εμπλουτίζει τη σημασία, μετατοπίζοντας την απλή κίνηση σε μια αμοιβαία ή συναινετική πράξη. Κάθε μέλος της οικογένειας αναδεικνύει μια διαφορετική πτυχή αυτής της βασικής χωρικής και κινητικής ιδέας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία αναδεικνύουν την εξέλιξη και το βάθος της έννοιας της συγχώρησης.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΣΥΓΧΩΡΗΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Thucydides — Historiae.
• Plato — Nomoi, Timaeus, Phaedo.
• New Testament — Ευαγγέλιο κατά Ματθαίον, Πράξεις των Αποστόλων, Ευαγγέλιο κατά Ιωάννην.
• John Chrysostom — Homiliae in Matthaeum.
• Lampe, G. W. H. — A Patristic Greek Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1961.
• Herodotus — Historiae.