ΤΙΜΗ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η τιμή (τιμή, ἡ) σημαίνει πρωτίστως «αξία, εκτίμηση, σεβασμός, υπόληψη». Η έννοια αυτή είναι πολυσύνθετη και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα σημασιών, από την υλική αξία ενός αντικειμένου (π.χ. τιμή πώλησης) μέχρι την ηθική και κοινωνική αξία ενός προσώπου (π.χ. τιμή του ήρωα).

Στην ομηρική εποχή, η τιμή ήταν το υπέρτατο αγαθό για τον άνδρα, συνδεδεμένη άρρηκτα με την πολεμική ανδρεία και την κοινωνική θέση. Η απώλεια της τιμής (ἀτιμία) ήταν χειρότερη από τον θάνατο. Στην κλασική Αθήνα, η τιμή συνέχισε να αποτελεί κεντρικό στοιχείο της πολιτικής και κοινωνικής ζωής, με τους πολίτες να αγωνίζονται για την τιμή και την αναγνώριση εντός της πόλεως.

Φιλοσοφικά, η τιμή εξετάστηκε από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη ως ένα από τα εξωτερικά αγαθά, σημαντικό αλλά όχι το ύψιστο, το οποίο είναι η αρετή ή η ευδαιμονία. Ωστόσο, η «φιλοτιμία» (η αγάπη για την τιμή) αναγνωρίστηκε ως κινητήριος δύναμη για την επίτευξη υψηλών στόχων. Στο πλαίσιο των «επιστημονικών» κατηγοριών, η τιμή μπορεί να αναφέρεται και στην «εκτίμηση» ή «αξιολόγηση» μιας ποσότητας ή ποιότητας, δηλαδή στην απόδοση μιας συγκεκριμένης αξίας σε ένα μέγεθος ή χαρακτηριστικό.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Αξία, εκτίμηση, σεβασμός — Η πρωταρχική και ευρύτερη σημασία, αναφερόμενη στην υπόληψη και τον σεβασμό που αποδίδεται σε κάποιον ή κάτι. Π.χ. «τιμὴ θεῶν» (τιμή των θεών).
2. Τιμή πώλησης, κόστος — Η χρηματική αξία ενός αγαθού ή υπηρεσίας. Π.χ. «ἡ τιμὴ τοῦ σίτου» (η τιμή του σίτου).
3. Προνόμιο, αξίωμα — Μια ειδική αναγνώριση ή θέση που συνοδεύεται από συγκεκριμένα δικαιώματα. Π.χ. «τιμὴ βασιλέως» (προνόμιο του βασιλιά).
4. Δόξα, φήμη, υπόληψη — Η δημόσια αναγνώριση και ο καλός όνομα που αποκτά κάποιος. Π.χ. «μεγάλη τιμὴ ἔχει» (έχει μεγάλη φήμη).
5. Αμοιβή, δώρο τιμής — Ένα αντάλλαγμα ή δώρο που δίνεται ως ένδειξη σεβασμού ή αναγνώρισης. Π.χ. «δῶρα τιμῆς» (δώρα τιμής).
6. Εκτίμηση, αξιολόγηση (επιστημονική) — Η απόδοση μιας συγκεκριμένης αξίας ή ποσότητας σε ένα μέγεθος, χαρακτηριστικό ή μεταβλητή, ιδίως σε φιλοσοφικά ή επιστημονικά πλαίσια. Π.χ. «ἡ τιμὴ τῆς ἀρετῆς» (η αξία της αρετής).
7. Θυσία, προσφορά — Πράξη λατρείας ή προσφορά προς τιμήν θεών ή νεκρών. Π.χ. «τιμὰς θύειν» (προσφέρει θυσίες).

Οικογένεια Λέξεων

τιμ- (ρίζα του ρήματος τίω, σημαίνει «αποδίδω αξία, τιμώ»)

Η ρίζα τιμ- είναι μια αρχαιοελληνική ρίζα που εκφράζει την κεντρική ιδέα της απόδοσης αξίας, του σεβασμού και της εκτίμησης. Από αυτή τη ρίζα αναπτύχθηκε μια οικογένεια λέξεων που καλύπτουν τόσο την ηθική και κοινωνική έννοια της τιμής όσο και την υλική ή ποσοτική αξία. Η ρίζα αυτή είναι θεμελιώδης για την κατανόηση των κοινωνικών δομών και των αξιακών συστημάτων του αρχαίου ελληνικού κόσμου, καθώς και για την έκφραση της αναγνώρισης και της υπόληψης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία αντιπροσωπευτικά χωρία που αναδεικνύουν την πολυσύνθετη σημασία της τιμής:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΤΙΜΗ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Όμηρος — Ιλιάδα, επιμέλεια D. B. Monro και T. W. Allen. Oxford: Clarendon Press, 1920.
• Πλάτων — Πολιτεία και Νόμοι, επιμέλεια John Burnet. Oxford: Clarendon Press, 1903.
• Αριστοτέλης — Ηθικά Νικομάχεια, επιμέλεια I. Bywater. Oxford: Clarendon Press, 1894.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Thucydides — Historiae, επιμέλεια H. Stuart Jones. Oxford: Clarendon Press, 1902.
• Kittel, G., Friedrich, G. — Theological Dictionary of the New Testament. Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1964-1976.